Mooie rabbige kalkfiguurtjes (Happy and Gloomy)

Het is tamelijk ongelofelijk dat ze nog grotendeels heel zijn gebleven na meer dan honderd jaar. Wel een wat verdwaasde blik in de ogen en een beetje afgebladderd, maar dat zijn we zelf ook en we zijn nog niet eens honderd jaar.

Een zelfportret van Georges van Raemdonck op plaatje 61-63 van Tijl Uilenspiegel

Zoals vaker beelden tekenaars zichzelf weleens af, onopvallend, maar bijna altijd niet erg vleiend. Iets dat als een karaktertrek beschouwd kan worden van dit soort zeer talentvolle mensen. We kennen de plaatjes waarin Andre Franquin als een wat slonzige in zich gekeerde tekenaar met een arm vol platen langs een bureau op uitgeverij Dupuis loopt, terwijl er op de voorgrond van alles gebeurd met de hoofdpersonen (Guust, Pruimpit). Vaak zie je 'm ook schichtig over straat lopen in Brussel, in de strip dan. Ook Uderzo en Goscinny hebben weleens als niet zo heldhaftige Romein afgebeeld in een nog uitstekend Asterix verhaal van voor het grote verval van deze strip. Ongetwijfeld zijn er meer voorbeelden (eh Morris heeft ook zeker zichzelf meerdere malen getekend in Lucky Luke). We denken er even over na. 

Hier zien we Georges van Raemdonck zelf als strenge koster op plaatje 63 op pagina 34. Kijk maar even terug. Het is 'm! Hij kijkt moordlustig, maar Tijl trekt een neus tegen 'm. We zien ook al in de twee plaatjes daarvoor waar hij op hun pad komt.

 

Klots en Plomp

Oftewel Plisch und Plum. Opmerkelijk dat dit eerder (Uitgeverij Bolle 1910) werd uitgegeven in het Nederlands dan het beroemde broertje. Max en Maurits werden pas in 1929 uitgegeven bij het brave Kluitman. Blijkbaar sprak het in een zak stoppen van jonge beestjes en het willen verdrinken in die tijd erg aan (bij het meertje staat hij stil waar hij ze verdrinken wil). Kwestie van tijdgeest.

 

 

 

 

 

De ware Breugel van het stripverhaal

Nu we op d'andere blog zo lekker op dreef zijn met Tijl Uilenspiegel, Van Raemdonck's laatste meesterwerk, neem gerust een kijkje, valt op dat ie in de loop van het verhaal echt los gaat en de geest van Breugel in zich zelf heeft gevonden. Dat zien we aan een bewonderswaardige hoeveelheid schitterende drukke stroken met allerlei prachtige taferelen. Alsof de 16e eeuw in zijn aderen stroomde. We hebben het dus niet over Willy Vandersteen, maar over de ware Breugel van het stripverhaal G. van Raemdonck.

 

 

Voor de (banket)bakker: Witje en Gitje (1932)

Het was tamelijk voor de hand liggend onder de vroegste "Hollandse" stripverhalen om twee tegenovergestelde karaktertjes naast elkaar te zetten en originaliteit is soms ver te zoeken. Alles leek op elkaar en vermoedelijk werd er voortdurend "Leentjebuur" gedaan. Zou Hergé voor de nieuwe omslag inderdaad al dan niet bewust, de omslag van "De wonderlijke reizen van Meelmuts en Roetkop", derde serie, onder ogen hebben gehad toen hij zijn Kuifje in Congo in een nieuwe jasje moest steken? Waarschijnlijk niet. Maar Witte en zwarte jongetjes, of dikke en dunne beleefden vergelijkbare avonturen met vliegtuigen, auto's, wilde dieren en de hele wereld over. Ook Witje en Gitje dus en dat allemaal voor de banketbakkers.

Comicbookcollectors over het Platinatijdperk 2

 En dan is er nog dit filmpje. Met een boekje dat wij ook nog niet hebben:

Dit filmpje gaat veel meer het ontstaan van de strip als gevolg van de genadeloze concurrentie tussen twee krantenmagnaten. Het is leuk ge-edit met allerlei filmpjes en afbeeldingen.

Comicbookcollectors over het Platinatijdperk

Om maar eens terug te keren naar de eigenlijke kern van deze blog, een filmpje over het Platinatijdperk met enkele boekjes die zelfs wij nog niet kenden zoals deze uit 1888! Weliswaar een compilatie van zijn Puck tekeningen, maar toch een boek.

Het filmpje gaat over de ontwikkeling van de formaten die gewoon gebaseerd waren op de formaten uit de krant waarin ze al waren verschenen. Feitelijk dus een herdruk in een boekuitgave. 

 

Ook deze kenden we niet. Ook reprints uit Puck.

 

Tenslotte zien we wat een mooie exemplaren deze verzamelaar heeft. Niet altijd natuurlijk. Wij hebben in onze Bibliotheca Platinaensia Americana ook wel wat boeiende en indrukwekkende exemplaren.

Maar deze met stofomslag willen we ook wel. Een Annie hebben we met stofomslag.

Pilletje en Paaltje in Trefferland (1924)

Uit onze onovertroffen Bibliotheca Platinaensia Hollandiae. Het lag nog ergens in een verborgen hoekje.

 

Pilletje en Paaltje - het boekje!

 Wat? Is er ook een boekje? 

Pilletje en Paaltje 9 (Algemeen Handelsblad 31 maart 1924)

 

Pilletje en Paaltje 8 (Algemeen Handelsblad 29 maart 1924)

 

Pilletje en Paaltje 7 (Algemeen Handelsblad 24 maart 1924)

 

Pilletje en Paaltje 6 (Algemeen Handelsblad 21 maart 1924)

 

Pilletje en Paaltje 5 (Algemeen Handelsblad 17 maart 1924)

 

Pilletje en Paaltje 4 (Algemeen Handelsblad 14 maart 1924)

 

Pilletje en Paaltje 3 (Algemeen Handelsblad 10 maart 1924)

 

Pilletje en Paaltje (ook van Max- 1924)

Zoals altijd rollen we van het een in het ander. Van Max, die Meelmuts en Roetkop berijmde, kwamen we via Lambiek bij een andere strip van Max:

Pilletje en Paaltje. En daarvoor hebben we weer Delpher. Wat een tijd. Instant onderzoek vanuit de luie stoel om de verveling van het nieuwe jaar te verdrijven.

 

 

Toeval?

In 1923 of 1924 verscheen deel 3 van De Wonderlyke Reizen van Meelmuts en Roetkop bij drukkerij Jacob van Kampen in Amsterdam. Niks racistisch aan, voor diegenen die denken oooh roetkop, dat mag je niet zeggen. Ook meelmuts is nogal denigrerend. Het gaat gewoon om twee vriendjes die a la Bulletje en Boonestaak (een dikke en een dunne) maar dan een zwarte en een witte, avonturen beleven, maar daar gaat het nu even niet om. Het gaat om de opmerkelijke overeenkomst van de kafttekening. Kijk daar maar eens goed naar.

Waar lijkt dit op? Nou nogal op de latere voorkant van Kuifje in Congo. We zien een witte aan het stuur, een zwarte er naast en een wit hondje achterin. Zelfs in beide rechter koplampen zien we een dingetje. Het kan allemaal toeval zijn, maar toch wel frappant. Het autootje van Roland doet ook wel een beetje aan die verschrikkelijke Brum denken of aan dat autootje met gezicht (Vitamientje of zo) van Suske en Wiske. Maar voor zover we nu weten was Roland de eerste (1924). De oudste Kuifje in Congo omslag met auto komt uit 1937.  O, ja het hondje heet Pukkie.

En toen hadden we de slappe kaft versie in nieuwe spelling

En toen hadden we de slappe kaft versie in nieuwe spelling. Over de exacte datering tasten we nog in het duister. Na de oorlog. Dat is duidelijk. Nieuwe spelling. De boekjes werden, zo weten we uit het interview met de dochter (hier kunnen we dat lezen), na de oorlog opnieuw uitgegeven, eerst door uitgeverij Apollo (Prinses Mariestraat 12, Den Haag), later door de Nieuwe Haagsche (met sch) Courant en nog later door het kwartet (van vier kranten: De Rotterdammer-Nieuwe Haagse Courant (met aleeen s)- Nieuwe Leides Courant en Dordts Dagblad). Vermoedelijk was dit de eerste uitgave in nieuwe spelling van direct na de oorlog. In de niet zo nauwkeurige lastdodo catalogus zien we veel onduidelijkheden over deze Apollo uitgave. Alsof er maar een gooi naar gedaan is. Een slechte foto en een jaartal zonder argumentatie. Dus of dit nu een boekje is uit 1946 of 1951. We weten het niet. Who cares? Zou je zo zeggen. Nou wij dus.

 

 

Fijne feestdagen

 

 

 

 

 

Het is een troostrijke gedachte dat we al die als een archivaris gekoesterde boekjes, altijd nog kunnen gebruiken als kleurboek.

Over de 38e, 40e, 45e, 53e, 60e, 61e, 65e en 82e druk van Max und Moritz

Enige verwarring is ons niet vreemd wanneer we ons bezighouden met de verschillende drukken van Max und Moritz. Speurend over het internet komen we zo nu en dan nog oude drukken tegen, maar echte door opdrachten gedateerde drukken die bezitten we gelukkig zelf. Zoals de cruciale 40e druk met opdracht uit kerst 1899. Die 40e druk was er dus al toen Onkel Karl dat er in schreef. Een vraag voor de oplettende lezertjes: hoe oud is dit boekje? Het is niet waarschijnlijk dat Onkel Karl de opdracht in een oud boekje heeft geschreven. Je geeft voor kerst geen oud boekje aan je neefje of nichtje. Het zal dus wel dateren vlak na 1899, maar de 40e druk kan best in 1898 zijn verschenen. Maar dus niet in 1900. WE hebben onze chronologie van drukken gebouwd rond deze rotsen van houvast. Een andere druk, de 61e druk heeft een handgeschreven datum in het Engels met naam (een nogal curieuze naam P. Electra Atkinson) en is ook gekocht in Engeland. P. Electra had het boekje al in 1912 en het kan best ouder geweest zijn, misschien wel uit 1910 of 1911. Wie zal het zeggen. Helaas zijn de andere op internet opgedoken 45e en 53e en 60e druk niet echt verhelderend. De verkoper van de 60e druk vermeldt 1915, maar heeft daarvoor geen bewijs. Hij/zij zit wel in de buurt met een foutenmarge van + of - 10 jaar. De 61e druk dateert op zijn jongst immers in 1912. De 60e druk is dus ouder dan 1912. Onze speurtocht wordt vervolgd.

 

Verschillende formaten en opgeplakte of gedrukte stroken en Geeft Kinderen Blijheid

Logboek: Vandaag wederom een groote ontdekking gedaan. Bij den vorigen aankoop van Baron van Munchhausen van vader Abraham was een opvallende brede en leege stroock zichtbaar aan den onderzijde van de omslag. Bij een latere aankkop was de toevoeging van de reeks waarvan dit boek deel uitmaakte zichtbaar. Dit luidde als volgt: Geeft Kinderen Blijheid 6 aangevende dat dit het 6e deel is van een reeks al eerder uitgegeven kinderboeken. Echter hier wasch geen schpraake van een opgeplakte stroock, maar van een gedruckte. De boeken naast elkaar leggende toonde nog een opvallend verschil. Wat bleeck? Het boek zonder stroock (niet opgeplakt of er vanaf geraakt door slechte lijm?) was hoger dan het exemplaar met gedruckte stroock. De wonderen zijn de weereld noch niet uyt! Verder waaren beiden boecken identiek en zelfs de vermelde uitgaaven aan het eind toonde geen verschil in druk.

Wordt vervolgd (trouwens Han Peekel is overleden)

Hieronder de visuele bewijschen van de hierboven beschreven ontdeckingen:

 

Ode aan Lambiek (oftewel Kees Kousemaker). Over Mijnheer Kardoes en Mejuffrouw Muizenschrik (1841)

Telkens als wij denken weer iets ontdekt te hebben vinden we het meestal toch terug in de onvolprezen Comiclopedia . Dat zoeken en vinden van dingen is puur tijdverdrijf tussendoor, we zijn nu eenmaal onderzoekers, maar soms kan het ook gewoon andersom. Dan lezen we iets over de oertijd van het Europese stripverhaal op deze site en denken dan: hmm misschien kunnen we daar eens naar zoeken. Zo ook in dit geval over "De Geschiedenis van Mijnheer Kardoes en Mejuffrouw Muizenschrik" uit 1841. Het was in een keer raak. We vonden natuurlijk niet het boekje uit 1841 maar een herdruk uit 1945, vermoedelijk omdat het 100 jaar geleden was, maar er zat even een wereldoorlog tussen. Je ziet dat veel bij de oudste beeldverhalen. Die zo populair waren dat ze eindeloos zijn herdrukt. Deze geschiedenis was niet zo bekend als Prikkebeen, Struwelpeter of Max und Moritz, die tot de canon horen van het vroege beeldverhaal, maar toch bekend genoeg voor een herdruk in 1945. 

Voor jullie wat mooie plaatjes.  Met dank aan Lambiek en kijk op die site. 

 

 

\

\volprezen. .